Byggð aflögð í Viðfirði og á Suðurbæjum

Úr bók Stefaníu G. Gísladóttur “Svei þér þokan gráa” sem kom út árið 2000. Í kaflanum “Byggð í Viðfirði og á Suðurbæjum aflögð” greinir Freysteinn Þórarinsson frá sínu sjónarhorni á aðdraganda byggðarloka. Hér birtist orðrétt hluti af kaflanum á bls. 133 frá efstu greinarskilum.

Eftir að vegurinn kom til Viðfjarðar voru hugmyndir uppi um að leggja hann áfram yfir til Hellisfjarðar og þaðan til Norðfjarðar. Þegar Einar Jónsson yfirverkstjóri Vegagerðar Ríkisins hafði kannað og mælt með lagningu Odsskarðsvegar árið 1941 var mikill urgur í mönnum á Suðurbæjum:

“Sumarið eftir könnun hans á Oddsskarði átti hann að mæla fyrir vegi út á Barðsnes og þá söfnuðust bændur á Suðurbæjum saman og skömmuðu verkstjórann blóðugum skömmum fyrir hugmyndir hans um Oddsskarðsveg. Töldu bændurnir vegagerð um Oddsskarð tilræði við byggð á Suðurbæjum” Tilvitnun í Smára Geirsson Vegurinn heim

Og svo fór sem fór. Byggðin á Suðurbæjum lagðist af árið 1955. Þó að samgönguleysið hafi án efa verið einn hlekkurinn í þeirri keðju sem var að slitna var það annar örlagavaldur sem greip í taumana og leiddi til þess að byggðin fór í eyði, nánast öll á sama tíma. Freysteinn Þórarinsson frá Viðfirði segir svo frá:

Þann 17. nóvember árið 1953 fórst nótaskipið Edda frá Hafnarfirði vestur á Grundarfirði og með því níu manns. Þar á meðal tveir bræður frá Gerði, þeir Sigurður og Jósep Guðmundssynir. Sigurður var fluttur til Hafnarfjarðar um ári áður, en hann var síðasti ábúandi á Gerðisstekk. Flutti þaðan 1951, fyrst til Neskaupstaðar og svo suður. Aðalmáttarstólparnir á Gerði voru þeir tvíburar Jósep og Svavar, og svo reyndar Magnús sem ekki var heill heilsu. Þeir bjuggu þar með foreldrum sínum sem voru orðnir fullornir. Ætluðu Svavar og Jósep að vera til skiptis heima á vetrum, þeir voru 19 ára þegar þetta gerðist. Var Jósep nýkominn suður og ætlaði að vera fram að jólum, en Svavar að fara á vertíð eftir áramót. Þetta slys varð til þess að fólkið flutti frá Gerði haustið 1954. Var Svavar einn þar eftir næsta vetur og hugsaði um fé þeirra, bjó hann reyndar á Stuðlum hjá frændum sínum. Nú voru bara eftir þrír bæir í byggð og þeir bræður á Stuðlum orðnir fullornir. Fóru þeir sem eftir voru að tala sig saman um að þetta gæti ekki gengið svona, því að erfitt var að bjarga bátum á veturna í brimlendinu suður á bæjum og þurfti talsverðan mannskap til. Var svo afráðið upp úr þessu milli ábúenda þessara þriggja bæja sem eftir voru, Viðfjarðar, Barðsness og Stuðla, að allir flyttu þaðan í einu, það er að segja haustið 1955. Ég hef sjálfur ekki mikið heyrt flutninginn frá þessum bæjum bendlaðan við slysið, en tel brottflutninginn á þessum tíma hafa orsakast af því.

error: Content is protected !!