Fuglar
Stærsti hluti dýraríkisins í eyðibyggðunum voru og eru fuglar.
Í Hesti sem er á sunnanverðu Barðsneshorni og Hesturðum ofan hans verpir talsverður hópur af álku og eitthvað af langvíu, einnig talsvert af lunda og nokkrar teistur finnast einnig þar.
Í Hellisfjörukambi innan við Rauðubjörg verpir talsvert af ritu. Hún lætur sér gesti vel líka og situr í bröttum klettum með einn til tvo unga fram undir miðjan ágúst.
Talsvert er af andfuglum á svæðinu og er æðarfugl algengastur. Í Viðfirði er nytjað lítið æðarvarp á sandinum sem er friðað á varptíma og einnig miklu stærra varp á Borgarsandi innst á Búlandi.
Aðrir andfuglar sem finnast á svæðinu eru urtendur, stokkendur, straumendur og fleiri tegundir. Á vetrum er talsvert af hávellu við ströndina innan um æðarfugl, en hún hverfur að stærstum hluta á vorin, lítill hluti stofnsins verpir hérlendis. Hluti af þessum vetrargestum kemur hingað frá Grænlandi en erfðarannsóknir benda til skyldleika við Rússland og jafnvel fleiri svæði. Hávella er kvik og afar fínleg og er auðþekkt á sérstöku stefi sem hún endurtekur sífellt stillilega, allah, allah, allah.
Talsvert mikið er af fýl við ströndina. Hann er yfirleitt fyrsti fugl sem sést þegar komið er af úthafi. Hann verpir um allt svæðið og talsvert af máfum svo sem silfurmáfur, svartbakur og hettumáfur. Þessir fuglar eru á sveimi að leita sér ætis þar sem það er að fág og gera oft usla í vörpum margir saman.
Hrafninn á líka sín óðul. Smyrill og fálki áttu staðfest hreiður í Viðfirði 1999. Stöku kjói er á sveimi. Þessir fuglar eru allir fáliðaðir.
Á svæðinu er talsvert af rjúpu og kríu. Grágæs og vaxandi fjölda heiðagæsa er einnig að finna.
Ungir dílaskarfar eru áberandi vor og haust, en verpa ekki svo vitað sé. Þeir hreykja sér á tanga, kletta og sker. Súlan sem verpir í Skrúð kemur í einhverjum mæli í allan Norðfjarðarflóann í ætisleit eftir að hún hefur komið ungum sínum upp. Hún er þó mest áberandi í Sandvík þar sem unun er að fylgjast með veiðitækni hennar síðsumars.
Í sjávarhellum á Viðfjarðarnesi og Hellisfjarðarnesi verpir dúfa sem fræðimenn greinir á um hvort kalla má bjargdúfu. Sumum finnst byggðadúfa réttara, þar sem reglulega hafa komið afbrigði til blöndunar. Þó að hún sæki fóður um veturinn sérstaklega til íbúa Neskaupstaðar, er hún hluti af hinni villtu náttúru á sumrin.
Þessir vaðfuglar eru áberandi: jaðrakan, spói, hrossagaukur, tjaldur, sendlingur, sandlóa, heiðlóa, lóuþræll og stelkur. Þeir gefa ströndinni og votlendi líf.
Og þá ber að nefna litlu spörfuglana: skógarþröst, þúfutittling steindepil, snjótittling og maríuerlu.
Þessi upptalning er ekki tæmandi.
Spendýr
Refur er spendýr er, sem sem hefur átt hér langa búsetu, líklega frá landnámi. Fjölmörg óðöl hans eða greni eru þekkt og víða verður honum gott til fanga. Til dæmis er greni í botni norðan Skollaskarðs nánast árvisst í notkun, en skolli er eitt af þeim nöfnum sem refur ber. Þar er fugl hvert sem litið er og gott undir hans bú.
Sumir fuglar vara aðra fugla við þegar rebbi fer um í ætisleit og hafa komið sér upp sérstökum hljóðum sem tilheyra honum einum. Sérstaklega geta veiðimenn notað spóann til að fylgjast með ref langar leiðir á ferð. Unnið er að því að halda fjölgun refs í skefjum.
Minkur er líka á svæðinu eftir að hann slapp úr eldi og dreifði sér um allt land og hefur verið veiddur að einhverju marki. Hann étur silung fugla og egg og fer um náttúruna ránshendi.
Hreindýr fóru að dreifast frá Snæfellsöræfum eftir 1950 og námu land á Gerpissvæðinu fyrst í Hellisfirði og Viðfirði á árunum 1966 til 1970. Þetta voru köld ár og beit dýranna olli talsverðum gróðurskemmdum. Kjörfæða hreindýra eru fléttur.
Allt frá þessum tíma hafa dýr verið á ferð á svæðinu og myndað hópa á ákveðnum stöðum yfir ákveðin tímabil. Til dæmis voru flest dýr svæðisins i Sandvík um árabil. Þá gekk misvel að koma felldum dýrum til byggða því að sjóleiðin er oft lokuð vegna brims á Skálum dögum saman og stundum var teflt á tæpasta vað. Annar kostur var að bera dýrin yfir há fjallaskörð til Vöðlavíkur eða Viðfjarðar að vegi.
Fljótlega var farið að nýta dýrin og halda fjölda þeirra í skefjum. Frá árinu 1990 hefur Ríkið komið að veiðistjórnun. Fyrst úthlutaði Menntamálaráðuneytið hreppum kvóta sem sveitastjórnir sáu um að yrði veiddur. Umhverfisráðuneyti tók við þessu hlutverki 1990. Árið 1992 var Hreindýraráð stofnað með það hlutverk að selja leyfi og deila þeim út, en ekki hlutast til um kvótasetningu. Náttúrustofa Austurlands tók við vöktun á stofninum árið 2000 og að vera ráðgefandi fyrir Umhverfisráðuneyti varðandi veiðikvóta.
Ríkið selur veiðileyfi og hluti arðsins af þeirri sölu rennur til rannsókna Náttúrustofu og útdeilingu arðs til landeigenda.
Það er mikil stemning á veiðitímabilinu og margir sem sækja Austurland heim til að veiða hreindýr, en þau er ekki að finna í öðrum fjórðungum. Ævintýri á veiðum í hrikalegri og fagurri náttúru Gerpissvæðisins gleymast ekki. Hreindýrin eru falleg og tíguleg dýr og eitt af skarti austfirskrar náttúru.
Hagamús er minnst spendýranna og lifir af náttúrunni án þess að trufla lífkeðjuna. Helst að hún sé matur fyrir ref og mink og ránfugla.
Köngulær og skordýr
Mikill fjöldi liðdýra verður daglega á vegi okkar þó að við tökum varla eftir þeim. Af áttfætlum eru köngulær flestar og greinast í fjölda tegunda. Þær eru allt í kringum okkur þá að við sjáum þær sjaldnast. Undur listilegur vefur þeirra vekur athygli framar þeim sjálfum. Í hann veiða þær skordýr og nærast á þeim. Þær halda óæskilegum skordýrum í skefjum, en eru meinlausar mönnum. Köngulær hafa hamskipti oft í vaxtarferlinu.
Skordýr eru ákaflega fjölbreytt fylking liðdýra. Þau eru bókstaflega af öllum stærðum og gerðum og gegna mismunandi hlutverkum. Við veitum þeim litla athygli miðað við lykilhlutverk þeirra í hringrás lífríkisins. Þau sjá um rotnun, niðurbrot jarðvegs og frjóvgun blóma, einnig eru lirfur þeirra sem lifa ýmist á gróðri á landi eða í vatni, mikilvæg fæða fyrir fugla og fiska. Flest skordýr lifa að einhverju leiti á gróðri. Sum þeirra skemma uppskeru og eru mönnum til ömunar. Skordýrin hafa oft mikla sérhæfingu og hreyfa sig á allan máta. Þau ganga, skríða, hlaupa, synda og fljúga.
Bjöllurnar Jötunuxi, járnsmiður og brunnklukka eru ávallt augna yndi og finnast hér eins og víðast hvar í Íslenskri náttúru. Undir gljáandi skel leynast vængir.
Sniglar
Á láglendi er mikið af svartsnigli, hann er sýnilegastur í rekju. Það er mjög mikið af honum meðfram og á götunni milli Stuðla og Barðsness og víðar. Hann nærist á gróðri. Brekkusnigill er með bobba og mest hærra til hlíða og upp í fjöllum. Hann finnst víða.
Ár og fjörur
Við ósa og í ám svæðisins eru bleikja og stöku urriði og stöku lax. Í fjörum eru burstaormar lang algengastir. Þar er einnig að finna lítil krabbadýr, fleiri tegundir orma og lindýr.